Bağımsız Denetime Tabi Olma Kriterleri Nasıl Uygulanacaktır?
20 Şubat 2019 Çarşamba
16.02.2018 tarihli Resmi Gazetede Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun 14.02.2019 tarihli ve 75935942-050.01,04-[01/72] karar numaralı kararı yayımlandı.
Bağımsız Denetime Tabi Olma Kriterleri Nasıl Uygulanacaktır?

Bağımsız Denetime Tabi Olma Kriterleri Nasıl Uygulanacaktır?

Ekrem Öncü
ekrem.oncu@dkrdenetim.com.tr

Hangi şirketler bağımsız denetime tabidir?

16.02.2018 tarihli Resmi Gazetede Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun 14.02.2019 tarihli ve 75935942-050.01,04-[01/72] karar numaralı kararı yayımlandı. Bu karar ile, 26/5/2018 tarihli ve 30432 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2018/11597 sayılı Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararın (Karar) uygulanmasına yönelik usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu usul ve esaslar doğrultusunda hangi firmaların bağımsız denetime tabi olacağı ve bağımsız denetimin kriterlerinin nasıl uygulanacağı ele alınacaktır. 

Hangi şirketler bağımsız denetime tabi olacaklardır?

(1) 2018/11597 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli (l) sayılı listede belirtilen şirket ve kuruluşlar herhangi bir ölçüte bağlı olmaksızın denetime tabidir. Bu şirketler;

A- 6362 sayılı Kanun uyarınca Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimine tabi şirketlerden, Yatırım kuruluşları, Kollektif yatırım kuruluşları, Portföy yönetim şirketleri, İpotek finansmanı kuruluşları, Varlık kiralama şirketleri, Merkezi takas kuruluşları, Merkezi saklama kuruluşları, Veri depolama kuruluşları, Derecelendirme kuruluşları, Değerleme kuruluşları, Sermaye piyasası araçları bir borsada ve/veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören veya işlem görmeleri amacıyla Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanmış geçerlilik süresi bulunan izahname veya ihraç belgesi bulunan anonim şirketler.

Bir borsada veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem görmemekle birlikte halka arz edilmeksizin pay hariç sermaye piyasası aracı ihraç eden (ihraç ettikleri sermaye piyasası araçlarının itfa edildiği hesap döneminin sonuna kadar) veya bu amaçla Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanmış geçerlilik süresi bulunan ihraç belgesi olan anonim şirketler.

B) Bankacılık Kanunu uyarınca Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun düzenleme ve denetimine tabi şirketlerden; Bankalar, Derecelendirme kuruluşları, Finansal holding şirketleri, Finansal kiralama şirketleri, Factoring şirketleri, Finansman şirketleri, Varlık yönetim şirketleri, Finansal holding şirketleri üzerinde 5411 sayılı Kanunda tanımlandığı şekliyle nitelikli paya sahip şirketler.

C) Sigortacılık Kanunu ile Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında faaliyet göstermekte olan sigorta, resürans ve emeklilik şirketleri.

D) Borsa İstanbul piyasalarında faaliyet göstermesine izin verilen yetkili müesseseler, kıymetli madenler aracı kurumları, kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden şirketler.

E) Tarım ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu’na göre kurulan lisanslı depo şirketleri ile Umumi Mağazalar Kanunu’na göre kurulan umumi mağazalar.

F) Aşağıdaki hak veya lisanslardan en az birine sahip olan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar da bağımsız denetime tabidir.

- Karasal ortamdan ulusal televizyon yayını yapma hakkı,

- Uydu televizyon yayın lisansı,

- Birden fazla ile yönelik olarak kablolu televizyon yayın lisansına sahip şirketlerdir.

(2) Sermaye piyasası araçları bir borsada veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem görmeyen ancak 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında halka açık sayılan şirketlerin denetime tabi olup olmadıkları, Bakanlar Kurulu kararının 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer verilen ölçütlerin eşik değerleri dikkate alınmak suretiyle belirlenir.

Bu eşik değerler aşağıdaki gibidir.

- Aktif toplamı 15 milyon Türk Lirası,

- Yıllık net satış hasılatı 20 milyon Türk Lirası,

- Çalışan sayısı 50 kişi.

(3) Bakanlar Kurulu Kararına ekli (II) sayılı listede belirtilen şirketlerin denetime tabi olup olmadıkları, Kararın 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer verilen ölçütlerin eşik değerleri dikkate alınmak suretiyle belirlenir.

Buradaki eşik değerler de aşağıdaki gibidir.

-Aktif toplamı 30 milyon Türk Lirası,

-Yıllık net satış hasılatı 40 Milyon Türk Lirası,

-Çalışan sayısı 125 kişi.

Bu şirketler;

1- Sermayesinin en az %25’i kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, sendikalara, derneklere, vakıflara, kooperatiflere ve bunların üst kuruluşlarına doğrudan veya dolaylı olarak ait olan şirketler.

2- Yurt çapında günlük olarak gazete yayımlayan şirketler.

3- Çağrı merkezi şirketleri hariç olmak üzere, Elektronik İmza Kanunu, Elektronik Haberleşme Kanunu, Posta Hizmetleri Kanunu ve 6102 sayılı Kanunun 1525’inci maddesi kapsamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kanunu düzenleme ve denetimine tabi olan şirketler.

4- Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’ndan lisans, sertifika veya yetki belgesi alıp bu Kurum düzenlemelerine tabi olarak faaliyet gösteren şirketler.

5- (I) sayılı liste kapsamında olanlar hariç olmak üzere,

Gayri faal olan veya faaliyetleri geçici olarak durdurulan veya iptal edilmiş olan (gerekli ana sözleşme değişiklikleri ve benzeri prosedür işlemleri henüz gerçekleştirilmemiş olanlar dahil) iştirak ve şirketler hariç olmak üzere, Tasarruf Mevduatı ve Sigorta Fonu’nun iştirakleri ile Bankalar Kanunu ve 5411 sayılı Kanun kapsamında TMSF tarafından denetimi ve yönetimi devralınan şirketler.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile sermayesinin en az %50 si belediyelere ait olan şirketlerdir.

(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkrada belirtilenlerin dışında kalan şirketlerin denetime tabi olup olmadıkları, Kararın 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde yer verilen ölçütlerin eşik değerleri dikkate alınmak suretiyle belirlenir.

2018/11597 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca tek başına veya bağlı ortaklıkları ve iştirakleriyle birlikte (grup içi işlemler yok edilecektir) aşağıdaki üç ölçütten ikisinin eşik değerini art arda iki hesap döneminde aşan şirketler bağımsız denetime tabi olacaklardır.

- Aktif toplamı 35.000.000 Türk Lirası,

- Yıllık net satış hasılatı 70.000.000 Türk Lirası,

- Çalışan sayısı 175 kişi.

(5) Karara göre ikinci, üçüncü ve dördüncü maddelerde belirtilen şirketlerin denetime tabi olması için ilgili fıkralarda belirtilen üç ölçütten en az ikisinin eşik değerlerini üst üste iki hesap dönemi sağlaması gerekir. Birbirini takip eden hesap dönemlerinde sağlanan iki ölçütün aynı ölçütler olması şart değildir.

(6) Dördüncü madde kapsamında yer alan örnek bir şirket için hesap dönemleri itibarıyla ölçütlerin eşik değerlerinin sağlanması ve denetime tabi olma durumu aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:


(7) Denetim, şirketin konsolide fınansal tablolarının yanında münferit finansal tablolarını da içerir.

(8) Karar uyarınca denetime tabi olma şartlarını taşımayan bir şirket, sadece ana ortaklığının, bağlı ortaklığının veya iştirakinin Karar kapsamında denetime tabi olması nedeniyle denetime tabi olmaz. Bu durum, topluluk denetçisinin konsolide finansal tabloların denetimine ilişkin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve TDS çerçevesindeki yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Hangi finansal tablolar esas alınacaktır?

Denetime tabi olunup olunmadığının belirlenmesinde, şirketler ile bu şirketlerin bağlı ortaklıkları ve iştiraklerinin aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı hesaplanırken vergi mevzuatı çerçevesinde kamu idarelerine sunulmak üzere hazırlanan son iki hesap dönemine ilişkin bilanço ve gelir tablosu dikkate alınır. Denetim kapsamına girildikten sonra 11’inci madde hükmü uygulanır. Bu şirketlerin yurtdışında bulunan bağlı ortaklık ve iştiraklerinin, varsa denetimden geçmiş uluslararası muhasebe standartlarına uygun fınansal tabloları, olmaması halinde tabi oldukları mevzuat uyarınca hazırladıkları finansal tabloları dikkate alınır.

Aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatının hesaplanması nasıl yapılacaktır?

Aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatının hesabında, varsa şirketin bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerinin aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı da dikkate alınacaktır.

Bağlı ortaklıkları veya iştirakleri bulunan şirketlerin aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı tutarının hesabında aşağıdaki işlemler yapılacaktır.

a) Aktif toplamının hesabında, şirketin kendi aktif toplamından, bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerinin kayıtlı değerleri çıkarılır. Bulunan tutara, bağlı ortaklıklarının aktif toplamının tamamı ve iştiraklerinin aktif toplamından kendi iştirak hissesi payına düşen kısmı eklenir.

b) Yıllık net satış hasılatının hesabında, şirketin kendi yıllık net satış hasılatına bağlı ortaklıklarının yıllık net satış hasılatının tamamı, iştiraklerinin yıllık net satış hasılatından kendi iştirak hissesi payına düşen kısmı eklenir.

c) Grup içi işlemlerden doğan varlık, borç, gelir ve giderlerden, bağlı ortaklıklarla olanların tamamı, şirketin ve bağlı ortaklıkların doğrudan iştirakleriyle olanlarının ise hisselerine düşen payı elimine edilir.

Şirketlerin bağlı ortaklıkları aracılığıyla dolaylı olarak sahip oldukları bağlı ortaklıklar ve iştirakler de şirketin bağlı ortaklığı ve iştiraki olarak değerlendirilir.

Örneğin; A Şirketinin B Şirketinde %70, B Şirketinin ise C ve D Şirketlerinde sırasıyla %60 ve %15 oranlarında oy hakkına sahip olduğu durumda, A Şirketi aktif toplamını ve yıllık net satış hasılatını hesaplarken, C Şirketini bağlı ortaklığı, D Şirketini de %15 oranında oy hakkına sahip olduğu iştiraki olarak değerlendirir.

Şirketlerin veya bağlı ortaklıkların iştiraklerinin sahip olduğu bağlı ortaklıklar ve iştirakler, ilgili iştirakin fınansal tablolarındaki değerleri üzerinden dikkate alınır. Bu sebeple, şirketin veya bağlı ortaklıkların iştiraklerinin bağlı ortaklıkları ve iştirakleri eliminasyon işlemlerine dahil edilmez.

Örneğin; A Şirketinin B Şirketinde %40, B Şirketinin ise C ve D Şirketlerinde sırasıyla %6Ö ve %15 oranlarında oy hakkına sahip olduğu durumda, A Şirketi aktif toplamını ve yıllık net satış hasılatını hesaplarken, sadece B Şirketini iştiraki olarak değerlendirir. C ve D Şirketlerinin aktif toplamını ve yıllık net satış hasılatını dikkate almaz. Dolayısıyla, C ve D Şirketlerinin A ve B Şirketleriyle gerçekleştirdiği işlemler eliminasyona dahil edilmez.

Aktif toplamının ve yıllık net satış hasılatının hesabında, şirketin yurtdışındaki bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerinin aktif toplamları ve yıllık net satış hasılatı da dikkate alınır.

Hangi şirketler bağımsız denetime tabidir? (2) için tıklayınız
2- Oturum Başkanı İYMMO Yönetim Kurulu Başkanı Vehbi Karabıyık ve Sayıştay Başkanı Seyit Ahmet Baş Toplantı İçin Yerlerini Aldıktan Sonra Sayıştay Başkanı, Sayıştay Hakkında Kısa Bir Açıklama Yaptı.
” Başta Atamız Mustafa Kemal Atatürk Olmak Üzere Canını vatana siper etmiş, cesaretiyle destan yazmış tüm şehitlerimizi saygı ve rahmetle anıyoruz…
İhracat Bedellerinin 180 Gün İçerisinde Türkiye’ye Getirilmesi ve Yüzde 80’inin Bankaya Bozdurulması..
Dönüşüm veya Yok Olmak…Dijital teknolojiler ile tetiklenen 4. Sanayi devriminin inşa edildiği bugünlerde, yapay zekâ, robot kullanımı,
Bağımsız Mali Müşavirler Grubu; WOW İstanbul Hotels&Convetion Centerde Dayanışma Yemeğinde Bir Araya Geldi.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçlu çiftçinin tarla-bahçede kullandığı traktörünün haczedilemeyeceğine hükmetti.
2019 yılının Mart ayına girmiş bulunmaktayız. Yılın Mart ayı beyan ayı demek oluyor. Bugünkü yazımızda kira geliri elde edenlerin nasıl vergilendirileceklerini ele alacağız.
Bilindiği gibiTürkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 15 Şubat 2018 tarihinde kabul edilen ve 10 Mart 2018 Tarihli ve 30356 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Yıllık beyannameye dahil edilen gelirlerden yapılacak indirimler nelerdir? Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler,
Varlık Fonu tarafından ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının bazı sınırlamalardan muaf tutulmasına karar verildi.
Emekliler bu yıl 2 bin lira bayram ikramiyesi alırken, hanesine aylık bin 305 lira da evde bakım desteği girebilecek
Kızılay Kan Merkezi’nce yürütülen kan ve kök hücre bağışı kampanyasına mali müşavirler de destek verdi.
Bursa Çağdaş Muhasebeciler Grubu Aday Tanıtım Toplantısı 09 Mart 2019 Cumartesi Günü BAOB Yerleşkesi, Oditoryum da Yapıldı.
2018’de elde edilen kira gelirlerinin 1-25 Mart 2019 arasında beyan edilmesi gerekiyor. Kira geliri elde edenler,
Biz yıllardır gol yiyoruz. Yemeye de devam ediyoruz. Hani derler ya tatlı tatlı yemenin acı acı. ... diye tamda öyle bir durumdayız
Ödeme emri, 6183 sayılı kanunun “Amme Alacağının Cebren Tahsili”başlığını taşıyan ikinci kısmında 55.maddede düzenlenmiş olup, kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde