Gerçek kişiler için vergi rehberi (-7-6-5-4-3-2-1)
12 Mart 2019 Salı
Yıllık beyannameye dahil edilen gelirlerden yapılacak indirimler nelerdir? Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler,
Gerçek kişiler için vergi rehberi (-7-6-5-4-3-2-1)
Gerçek kişiler için vergi rehberi - 7-

(-7-6-5-4-3-2-1)

Dr. Nedim Türkmen - Sözcü

Yıllık beyannameye dahil edilen gelirlerden yapılacak indirimler nelerdir?

Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler, Gelir Vergisi Kanunu ile diğer kanunlarda belirtilmiştir. Gelir vergisi matrahının tespitinde; gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıda belirtilen indirimlerin yapılabilmesi için, yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.

Şahıs Sigorta Primleri

Yıllık beyannamede matrahın tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri;

– Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortalarına ödenen primlerin %50'si ile,

– Ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primlerinin %100'ünden oluşmaktadır.

İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, beyan edilen gelirin %15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. (2018 yılı gelirlerine ilişkin olarak kullanılacak olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı 24.354 TL'dir).

Bağış ve Yardımlar

– Sınırlı indirilecekler
– Sınırsız indirilecekler

Bireysel katılım yatırımcısı indirimi

Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 82'nci maddesine göre, 31/12/2022 tarihine kadar bireysel katılım yatırımcısı tam mükellefler gerçek kişiler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra iktisap ettikleri tam mükellef anonim şirketlere ait iştirak hisselerini en az 2 tam yıl elde tutmaları şartıyla, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun değerlemeye ait hükümlerine göre hesapladıkları hisselerin tutarlarının %75'ini yıllık beyannamelerine konu kazanç ve iratlarından hisselerin iktisap edildiği dönemde indirebilirler.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında projesi son 5 yıl içinde desteklenmiş kurumlara iştirak sağlayan bireysel katılım yatırımcıları için bu oran %100 olarak uygulanacaktır.
 
Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlar

– Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu,

– Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunun Kuruluşu Hakkındaki Kanun,

– Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu,

– Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanunu,

– Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı Kanunu,

– Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanunu,

– İlköğretim ve Eğitim Kanunu,

– Üniversitelere, yüksek teknoloji enstitüleri ile gelirlerinin en az dörtte üçünü münhasıran devlet üniversitelerinin faaliyetlerinin devam ettirilmesi ve desteklenmesini amaç edinmek üzere kurulan ve fiilen bu çerçevede faaliyette bulunan vakıflardan Cumhurbaşkanı'nca vergi muafiyeti tanınanlara makbuz karşılığında yapılan bağışlar,

Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri, yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonu'nca tespit edilecek değeri esas alınır.

İndirim konusu yapılabilecek diğer hususlar

– Cumhurbaşkanlığı'nca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni veya nakdi bağışların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

– İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneği'ne ve Türkiye Yeşilay Cemiyeti'ne makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

– Bireysel katılım yatırımcısı indirimi

– EXPO 2016 Antalya Ajansına yapılan her türlü nakdî ve ayni bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

Gerçek kişiler için vergi rehberi yazı dizimize, önümüzdeki günlerde siz değerli sözcü okurlarından gelen sorulara verdiğimiz yanıtlar ile kaldığımız yerden devam edeceğiz.

Eğitim ve sağlıkta yüzde 10 koşulu

Aşağıda belirtilen şekilde yapılan eğitim ve sağlık harcamaları, beyan edilen gelirin %10'unu aşmaması şartıyla yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirilir.

– Eğitim ve sağlık harcamaları Türkiye'de yapılmalıdır.

– Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmelidir.

– Söz konusu harcamalar mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olmalıdır.

“Küçük çocuk” tanımından anlaşılması gereken; mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dahil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocuklardır.
İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında beyan edilen gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki tutar esas alınacaktır.
 
Amatör dallarda sponsorluğa yüzde 100 indirim

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun (89/8) maddesine göre 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının;

– Amatör spor dalları için %100'ü,

– Profesyonel spor dalları için %50'si yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilecektir.

Gerçek kişiler için vergi rehberi -6-

Gayrimenkulün iktisap tarihinden başlayıp 5 yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar, değer artışı kazancı olarak dikkate alınarak vergilendirilir.

Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu'nun 80/6'ncı maddesi uyarınca; ivazsız olarak iktisap edilenler hariç, iktisap şekli ne olursa olsun Gelir Vergisi Kanunu'nun 70'inci maddesinin birinci fıkrasının 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai üretimde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazancı olarak dikkate alınacaktır.

İKTİSAP TARİHİ NASIL BELİRLENECEK?

Söz konusu mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar, iktisap tarihinden başlayarak beş tam yıl içinde elden çıkarıldıkları takdirde, değer artışı kazancı olarak vergilendirilecektir. Eğer elden çıkarma iktisap tarihinden başlayarak beş yıldan daha fazla bir sürede gerçekleşmişse, elde edilen kazanç değer artışı kazancı olarak vergilendirilmeyecektir.

Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkuller, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır. Dolayısıyla elden çıkarmadan doğan kazancın vergilendirme sınırını çizen beş yıllık süre tahsis tarihinden itibaren başlayacaktır.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, yukarıda yazılı mal ve hakların ivazsız olarak iktisap edilmesi durumunda, bu mal ve hakların elden çıkarılmasından sağlanan kazancın değer artış kazancı olarak vergilendirilmeyeceğidir.

Örneğin; miras yoluyla kendisine yukarıdaki mal veya haklardan biri/birkaçı kalan kimsenin bu mal ve hakların elden çıkarılması nedeniyle elde edeceği kazanç, ivazsız bir iktisap olduğu için değer artış kazancı olarak değerlendirilmeyecektir. İvazsız iktisaplar dışında, iktisabın ne şekilde edildiği önemli değildir.

Uygulamada sıklıkla karşılaşılan diğer önemli bir husus ise, cins tashihi yapılan gayrimenkuller ile kat karşılığı olarak müteahhit yahut konut yapı kooperatiflerinden alınan gayrimenkullerinde satılması durumunda iktisap tarihinin hangi tarih olacağıdır. Arazi vasfında iktisap edilen bir gayrimenkulün belediyelerce ifraz ve taksim işlemine tabi tutularak satılması durumunda, iktisap tarihi olarak arazinin iktisap edildiği tarih değil, belediyenin ifraz işlemi sonucu arsa vasfını kazanarak cins tashihi yapıldığı tarihin esas alınması gerekmektedir. Buna ilave olarak, arsa sahibinin, arsa teslimi karşılığında almış olduğu kıymetlerin iktisap tarihi olarak tapuya tescil tarihinin (inşaatın bitmesi şartıyla) esas alınması gerekmektedir. Ancak, fiili teslim tarihinin tescil tarihinden daha önceki bir tarih olduğunun tespiti halinde, fiili teslim tarihi esas alınacaktır. Öte yandan, ivazsız olarak iktisap edilen gayrimenkulün üzerine, sahibi tarafından inşa edilen veya kat karşılığı olarak alınan gayrimenkullerin, daha sonra elden çıkarılması halinde elde edilen gelir, değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilecektir.
 
İktisap bedeli nasıl tespit edilir?

Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 81'inci maddesinin son fıkrasına göre; mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedelinin, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere, Devlet İstatistik Enstitüsü'nce ( 5429 sayılı Kanun ile Türkiye İstatistik Enstitüsü –TÜİK ) belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilecektir.

Uygulama Örneği:

Vatandaş Can Yıldız, 01.05.2014 yılında 500.000 TL'ye aldığı bir konutu 01.03.2018 yılında 900.000 TL'ye satmıştır. Can Yıldız'ın değer artış kazancı olarak beyan edeceği matrahı ve ödeyeceği vergiyi aşağıdaki şekilde hesaplayacağız:

Alış ve satış aylarından bir önceki ayın Yİ-ÜFE oranlarının (endeks değerlerinin) oranı ile alış fiyatı çarpılır ve bu sayede alış fiyatı enflasyona göre düzeltilerek bugünün (ya da satış günü) TL değerine getirilir.

500.000 TL* (328,17 / 234,18) = 700.679 TL

Daha sonra alış fiyatının bugünkü değeri satış fiyatından çıkartılarak, satıcının elde ettiği reel kâr hesaplanır. Bunun vergi uygulamasındaki ismi ise, istisna öncesi değer artış kazancıdır.

900.000 TL – 700.679 TL = 199.321 TL

Değer artış kazancı matrahından düşülebilecek olan istisna ve giderler mevuttur. Gelir Vergisi Kanunu'nun 81. maddesi “… elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi …”  Yani; tapuda satıcının ödediği % 2 (05.05.2018 – 31.03.2019 tarihleri arasında % 1.5) masraf vb. giderler değer artışından düşülerek matrah indirilebilir.

199.321 TL – 18.000 TL = 181.321 TL

2018 yılında yapılan satış ile ilgili 12.000 TL' lik istisna tutarı da düşülür. Bunun sonucunda;

181.321 TL – 12.000 TL = 169.321 TL vergiye tabi matrah olarak ortaya çıkar.

İstisna tutarı düşüldükten sonra; Gelir Vergisi matrahı tutarı olan 169.321 TL'nin 2018 yılı vergi dilimlerine göre net vergisi; 49.742,35 TL olmaktadır. Vatandaş Can Yıldız 2018 yılının Mart ayında Gelir Vergisi beyannamesi vermek, Mart ve Temmuz ayında 2 eşit taksitte ödemek zorundadır.
Satışlar Maliye'nin radarında

Maliye Bakanlığı, gayrimenkul satışlarını ve satış bedellerini sürekli izlemektedir. 2018 yılı içinde konutunu satan mükelleflerden, alım yapan kişilerin banka kredisi kullananların, bankalardan kullandığı kredi tutarı ve ekspertiz raporlarını isteyerek, incelemeler yapıldı. Bu incelemelerde; 4.421 mükellefe tapuda gösterilen değer ile kullanılan krediler arasındaki uyumsuzluk nedeniyle '' izaha davet'' müessesesi işletildi. Aradaki farkı izah edemeyen 2.719 mükellefin matrahı 43.4 milyon TL artırılarak, cezalı Gelir Vergisi ve harç tarhiyatı yapıldı.

Siz değerli okurlarımızın,1 yıl içinde birden fazla konut alım satımı yapılması durumunda; faaliyetin ‘'ticari faaliyet'' olarak değerlendirilip, hem defter ve belge tutmamak hem de işlemlere fatura düzenlememek fiili nedeniyle cezalı tarhiyat riskini göz ardı etmeden, beyannameleri buna göre düzenlemesinde büyük fayda var.

Gerçek kişiler için vergi rehberi -5-

MENKUL SERMAYE İRADI ELDE EDENLER BEYANNAME VERECEK Mİ?

Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kâr payı, faiz, kira ve benzeri  iratlar Gelir Vergisi Kanunu'nda ‘Menkul Sermaye İradı' olarak tanımlanmıştır.

Gelir Vergisi'ne tabi 7 gelir unsurundan biri olan; menkul sermaye iratları için de bazı durumlarda, yıllık Gelir Vergisi beyannamesi verme  zorunluluğu vardır.

Mükelleflerin menkul sermaye iratları dışında beyanı gereken başka gelirlerinin olmadığı, duruma göre, hazırlanan özet vergilendirme tablosu aşağıdaki gibi olacaktır.

Gerçek kişiler için vergi rehberi -4-

ÜCRET GELİRLERİ NASIL BEYAN EDİLECEK?

İşverenden alınan ücretlerin toplam 34.000 TL'yi geçmesi durumunda beyanname verilmeli. Bu tutarı aşmayan ücretler için beyanname verilmesi gerekmiyor.

Ücretler; gerçek usulde ve tevkif suretiyle veya diğer ücret olarak vergilendirilmektedir. Bu iki usulün yanında diğer bir şekil de, ücretin yıllık beyanname ile bildirilmesi ve bu yolla vergilendirilmesidir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 86'ncı maddesinde alınan ücretlerin, belirli koşullarla yıllık beyanname ile beyan edilmesi esasına geçilmiştir.

İSTİSNALAR DA VAR 

Tevkif yoluyla vergilendirilmemiş ücret gelirleri (GVK'nın 64'üncü maddesinde yer alan diğer ücret hariç) ise eskiden olduğu gibi yıllık Gelir Vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir.

2018 yılında elde ettikleri ücret gelirleri nedeniyle beyanname vermek zorunda olanlar aşağıda sayılmıştır.

– Birden fazla işverenden alınan ve kesinti yoluyla vergilendirilen ücretlerden, birinciden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamı 34.000 TL'yi (Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutar) aşan ücretler,

– Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan hizmet erbabı,

– İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri,

– Kesinti yoluyla vergilendirilmeyen ve istisna olmayan yukarıda sayılanlar dışında kalan ücretler,
 
Birden fazla işverenden ücret alanlar ne yapacak?

Gelir Vergisi Kanunu'nun 86/1-b maddesi uyarınca birden fazla işverenden ücret alan ve birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı GVK'nın 103'üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı yani 2018 yılı için 34.000 TL'yi aşmayan mükelleflerin, tamamı kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücretleri yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.

HAZIR BEYAN SİSTEMİ 

Ancak, birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamı 2018 yılı için 34.000 TL'yi aşması durumunda, ücretlerin tamamı (ilk işverenden alınan ücret de dahil olmak üzere) yıllık beyannameye dahil edilecektir.

Birden fazla işverenden ücret alınması halinde; birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı, ücretli tarafından serbestçe belirlenecektir. Diğer taraftan 86/1-c maddesinin parantez içi hükmü uyarınca; beyan sınırının tespitinde de aynı esas uygulanacak, 86/1-b hükmü uyarınca beyan edilmfesi gerekmeyen ücret gelirleri, 86/1-c hükmünde öngörülen beyan sınırının tespitinde dikkate alınmayacaktır.

Burada dikkat edilmesi gereken husus: Yıl içerisinde ücret alınan işveren sayısıdır. Birden fazla işverenden ücret almış olmak ibaresi, aynı zaman içinde birden fazla işverenden ücret almayı kapsadığı gibi ; yıl içerisinde iş değişikliği dolayısıyla birden fazla işverenden ücret almayı da kapsamaktadır. Birden fazla işverenden ücret alma durumuyla, özellikle grup şirket veya holding yapılanmasına dahil bir şirkette çalışan kişinin yıl içerisinde grubun diğer şirketlerine kaydırılması veya bir kişinin gruba dahil birden fazla anonim şirketin yönetim kurulunda huzur hakkı karşılığı görev yapması şeklinde karşılaşılmaktadır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, “Hazır Beyan Sistemi” ile ücret geliri elde edip, beyanname vermesi gerekenlere de beyanname gönderecektir. Beyanname gönderilmeme ihtimaline karşı, yukarıdaki açıklamalarımıza göre beyanname vermesi gereken mükelleflerin beyannamelerini hazır tutmalarında fayda vardır.

Gerçek kişiler için vergi rehberi -3-

İŞYERİ KİRALARINDA STOPAJ YOLUYLA VERGİLENDİRME

Gayrimenkulünü işyeri olarak kiraya verenler, kiranın yüzde 20'sini stopaj olarak ödemek zorunda. Kira geliri 1.800 lirayı aştığında beyanname verilmesi gerekiyor.

Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) göre gayrimenkulleri işyeri olarak kiralayan kişi ve kuruluşlar, kira ödemeleri üzerinden yüzde 20 oranında stopaj (tevkifat) yapmak zorundadırlar.

Gayrimenkulü kiralayan mükellef basit usulde vergiye tabi ise; kira ödemesi üzerinden her hangi bir vergi kesintisi yapılmaz. Bu durumda gayrimenkulden elde edilen kira geliri GVK'nun 1/d bendinde yer alan 1.800 TL'lik beyan sınırını aşıyorsa yıllık beyanname ile beyan edilir.

SADECE İŞYERİ KİRA GELİRİNİZ VARSA

– 2018 yılı içerisinde tahsil etmiş olduğu toplam işyeri kira geliri 34.000 TL üzeri olanlar, beyanname vermek zorundadır

– Sadece işyeri kirası elde etse bile; ticari, zirai veya mesleki kazancından dolayı mükellefiyeti bulunanlar, hazır beyan sisteminden  yararlanamazlar.

– Bir işyerine birden fazla kişinin ortak olması halinde ise bu işyerinden elde edilen kira gelirden her bir ortağın hissesine düşen kira gelirinin 34.000 TL tutarı aşması halinde, ayrı ayrı beyanname vermek zorunluluğu vardır.

İNDİRİLECEK GİDERLER 

İster konut kira geliriniz olsun, isterse işyeri kira geliriniz olsun veya ikisi bir arada olsun; elde ettiğiniz kira gelirinin safi tutarını, aşağıda ayrıntılı açıkladığım 2 farklı yöntemden birini seçerek tespit edebilirsiniz.

Götürü gider yöntemi

– Mesken veya işyeri kirası elde edenler götürü veya gerçek gider yöntemini seçebilirler, götürü gider yöntemini seçenler 2 yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine geçemez.

– Götürü gider yöntemini seçenlerin işyeri kira gelirinden, yüzde 15 oranında beyanname üzerinde otomatik indirim uygulanır. Belge ibraz zorunluluğu yoktur.

Gerçek gider yöntemi

– Kiraya veren tarafından kiraya verilen gayrimenkul için ödenen aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri,

– Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün önemi ile orantılı olan idare giderleri ve kiraya verilen gayri¬menkul için yapılan onarım ile bakım ve idame giderleri,

– Kiraya verilen mal ve haklara ait sigorta giderleri,

– Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara harcanan borçların faiz giderleri,

– Konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin yüzde 5'i (İktisap bedelinin yüzde 5'i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacaktır. 2014'ten önce iktisap edilen konutlar için indirimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.)

– Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya veren tarafından belediyelere ödenen harcamalara katılma payları,

– Kiraya verilen mal ve haklar için ayrılan amortismanlar ile kiraya veren tarafından yapılan ve gayrimenkulün iktisadi değerini artırıcı niteliği olan ısı yalıtımı ve enerji tasarrufu sağlamaya yönelik harcamalar (Bu harcamalar 2018 takvim yılı için 1.000 TL'yi aşıyorsa maliyet olarak dikkate alınabilir.)

– Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye, ka¬nuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar,

– Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler,

– Gerçek gider yönteminin seçilmesi ve konut kira gelir¬lerine uygulanan istisnadan yararlanılması durumunda, gerçek gider tutarının istisnaya isabet eden kısmı, gayri safi hasılattan indirilemeyecektir.

– Gerçek gider yönteminin seçilmesi ve konut kira gelir¬lerine uygulanan istisnadan yararlanılması durumunda, gerçek gider tutarının istisnaya isabet eden kısmı, gayri safi hasılattan indirilemeyecektir.

Kira geliri olup, kirada oturanlar ne yapacak?
 
– Sahibi bulundukları konutları kiraya verenler, kira ile oturdukları konutun kira bedelini aşağıdaki esas ve şartlar ile gider yazabilirler.

– Sahip olunan gayrimenkul konut olarak kiraya verilmeli, indirilecek kira gideri de mesken olarak oturulan konuta ait olmalıdır.

– Ödenen kiraların indirime esas alınacak tutarı, elde edilen kira bedeli ile sınırlıdır.

– Madde uygulamasında; eşle birlikte oturulan konut için ödenen kira bedelinin veya lojman kirasının evlilik birliğinde müşterek bir gider olması nedeniyle, eşlerden birinin konut kira geliri dolayısıyla gerçek gider usulünde vereceği beyannamede, söz konusu giderlerin istisnaya isabet eden kısmı hariç olmak üzere gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.

– Çocuğun kiracı olarak oturduğu konutun kira sözleşmesi kira geliri elde eden mükellef (ana veya baba) tarafından yapılmış ve/veya kirası mükellef tarafından ödeniyor olsa bile, söz konusu kira ödemelerinin kira gelirinin beyanında indirim konusu  yapılması mümkün değildir.

Gerçek kişiler için vergi rehberi -2-
KİRA GELİRİ ELDE EDEN NE YAPMALI

Türkiye'de 25 milyon konut olduğu dikkate alındığında kira geliri elde edenlerin sayısı oldukça fazla. 2018 yılında kira geliri 4.400 liranın üzerinde olanlar beyanname vermek zorunda.

Ülkemizde yaklaşık 25 milyon konut olduğu dikkate alındığında; “kira” kavramı ile tanışmayan insan yoktur. Mart ayında beyanname vermesi gereken ve sadece gayrimenkul sermaye iradından dolayı vergi mükellefi olan kişi sayısının 31.12.2018 tarihi itibarıyla 1 milyon 982 bin 524 olduğunu dikkate aldığımızda; kira geliri elde edenlerin sayısının oldukça fazla olduğunu tespit edebiliriz. Hepimiz,  ya kiracı ya da mülk sahibiyiz.
 
Tahsilat varsa vergi var

Bu satırları okuyan siz değerli okurlarımızın, en çok merak ettiği konulardan biri de; peşin tahsil edilen kiraların nasıl beyan edileceği ya da kiracıların, kiralarını ödememesi durumunda ödenmeyen kira bedellerinin beyan edilip edilmeyeceği konusudur.

Kendinize ait meskeni 2018 yılında kiraya verip, 2018-2019-2020 yıllarına ait kiraları peşin tahsil etmiş iseniz;  burada tahsil etmiş olduğunuz kiraların tamamını 2018 yılının kira geliri olarak değil, ilgili oldukları yıllarda yani 2019  yılına ait kira gelirini 2019 beyanında ve 2020 yılına ait kira gelirini ise 2020 yılı beyannamesinde beyan etmek gerekmektedir.

Gayrimenkul sermaye iradlarında “tahsil” esası caridir. Dolayısıyla sadece tahsil edilen tutar, Gelir Vergisi matrahına esas olur. Örneğin; 2018 yılının 1 Şubat'ında aylık 6.000 TL'ye kiraya verdiğiniz mesken ile ilgili olarak kiracı sadece 2 aylık kirayı ödemiş ve diğerlerini ödememiş ise 2019 yılının Mart ayında vereceğimiz beyannamede sadece tahsil edilen 12.000 TL'yi beyan etmemiz gerekmektedir.

Uygulama Örneği

Mükellef ( X ), üç dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu yıllık 21.000 TL, 25.000 TL ve 14.000 TL kira geliri elde etmiştir. Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, götürü gider yöntemini seçmiştir.

Mükellefin Gelir Vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Mükellefin, 2018 yılında kiraya verdiği üç konuttan elde ettiği toplam kira geliri:
21.000 + 25.000 + 14.000 = 60.000 TL'dir.
 
Geliri sadece mesken kira gelirinden ibaret olanlar

– 2018 yılı içerisinde tahsil etmiş olduğunuz toplam mesken kira geliri 4.400 TL üzerinde ise beyanname vermek zorundasınız.

– Kira bedelinin hiç olmaması veya düşük olması halinde; “emsal kira bedeli” esas alınır.

– 2018 yılı için istisna tutarı 4.400 TL'dir. Bu istisnadan sadece mesken kira geliri elde edenler faydalanabilir. Mesken kirası elde edip, beyan vermeyen veya eksik beyan edenler 4.400 TL lik istisnadan yararlanamazlar.

– 2018 yılı içerisinde 4.400 TL üzeri mesken kira gelirinizin yanında, beyanı gerekip gerekmediğine bakılmaksızın ayrı ayrı veya birlikte elde ettiğiniz ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarınızın gayri safi tutarları toplamının 120.000 TL'yi geçmesi halinde, 4.400 TL'lik mesken istisnasından yararlanamazsınız.

– Bu istisna sadece tek mesken için uygulanacak olup, birden fazla mesken kirası elde edenler için, istisna kira gelirleri toplamına bir defa uygulanacak.

– Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde ise bu konuttan elde edilen kira geliri için, her bir ortak söz konusu istisnadan ayrı ayrı yararlanabilir.

– Sadece mesken kira geliri elde etse bile ticari, zirai veya mesleki kazancından dolayı mükellefiyeti bulunanlar istisnadan faydalanamayacakları gibi, hazır beyan sisteminden de faydalanamaz.
 
– Mesken kirası elde edenler; götürü veya gerçek gider yöntemini seçebilirler. Fakat götürü gider yöntemini seçen mükellefler, 2 yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine geçemezler.

– Götürü gider yöntemini seçenlerin mesken kira gelirinden 4.400 TL istisna düşüldükten sonra, yüzde 15 oranında indirim uygulanır.

– Gerçek gider yöntemini seçenler, sahibi bulunduğu konutu kiraya verip, kendisi de kirada oturuyorsa 2018 yılı içinde ödediği kira tutarını gider olarak yazabilecektir.

– Gerçek gider yöntemini seçenler, kiraya verdikleri mesken için yapılan borç ödemelerinin sadece faiz kısmını gider olarak yazabilirler.

– Gerçek gider yöntemini seçenler, sadece mesken olarak kiraya verilen gayrimenkulleri için elde ediliş tarihinden itibaren 5 yıl boyunca iktisap bedelinin yüzde 5'ini gider olarak gösterebilirler.

– Gerçek gider yöntemini seçen mükellefler yaptıkları giderlerle ilgili belgeleri 5 yıl boyunca saklamak ve istendiğinde ibraz etmek zorundadır.


Gerçek kişiler için vergi rehberi -1-

Gelir Vergisi mükellefleri için mart ayı kutsal ay olarak kabul görmektedir. Keza mart ayı beyanname ayıdır. Ülkemizde faal Gelir Vergisi mükellef sayısının 4 milyona yaklaştığı ve sadece gayrimenkul sermaye iradı yönünden mükellefiyeti bulunanların 1 milyon 900 bini bulduğu dikkate alındığında; 

çok önemli bir kitle için mart ayı büyük önem taşımaktadır. Maliye teşkilatı açısında da 2019 yılı bütçe vergi geliri hedefinin yüzde 22'lik bölümü Gelir Vergisi'nden yapılacak tahsilatlara bağlandığı için, hedeflerin tutması anlamında çok büyük öneme sahiptir.  Verilecek beyannameler ile ilgili yaklaşık 4 milyon vatandaşı ilgilendiren, başta mesken ve işyeri kira gelirlerinin nasıl beyan edileceği, evini satana vergi olup olmadığı, hangi menkul sermaye gelirleri için beyanname verileceği gibi birçok konu başta olmak üzere Gelir Vergisi ile ilgili beyanname öncesi özet bilgileri, okurlarımızla bu köşede paylaşacağım. “Gerçek Kişiler İçin Vergi Rehberi” yazı dizimiz ile ilgili olarak, SÖZCÜ okurlarından mail yoluyla gelen soruları da, zaman zaman köşemde yanıtlayacağım.

GELİR VERGİSİNE TABİ GELİRLER NELERDİR

2019'da Gelir Vergisi hedefi 171 milyar 882 milyon TL olarak belirlendi. Bunun 6.2 milyar lirası yaklaşık 4 milyon Gelir Vergisi mükellefinden tahsil edilecek…

Yaklaşık 3 milyon 700 bin mükellefi ilgilendiren ve geçen yıl devletin 138 Milyar 986 milyon TL gelir elde ettiği Gelir Vergisi'nde genel beyan dönemi 01.03.2019 tarihi itibarıyla başladı. 25 Mart 2019 tarihi akşamına kadar bağlı bulunulan vergi dairesine beyannamelerin verilmesi gerekiyor. Gelir Vergisi 2 taksit halinde, mart sonu ve temmuz sonuna kadar ödenecek.

Geçen yıl toplanan 138 milyar 986 milyon TL'lik verginin, sadece 7 milyar 115 milyon TL'lik kısmı beyanname yoluyla tahsil edildi. 2019 yılı bütçesinde Gelir Vergisi hedefi ise 171 milyar 882 milyon TL olarak belirlenmiş olup, bu hedefin 6 milyar 275 milyon TL'si yaklaşık 4 milyon Gelir Vergisi mükellefinden tahsil edilecek.

Ülkemizde toplanan Gelir Vergisi'nin çok büyük bir bölümü, kaynakta kesinti yoluyla toplanmaktadır. Geçen yıl kaynakta kesinti yoluyla 129 milyar 97 milyon TL'lik tahsilat yapılmış. 2019 yılı hedefi ise 161 milyar 847 milyon lira olarak belirlenmiştir.

Kaynakta kesinti yoluyla Gelir Vergisi ödeyen en önemli grup, bordro mahkumları olarak bilinen ücretlilerdir. Ücretliler, geçen yıl devletin Kurumlar Vergisi tahsilatının 1.5 katı kadar vergi ödemişlerdir.

GELİR VERGİSİ'NDE GELİR UNSURLARI NELERDİR?

Gelir, Gelir Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde “Bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır” şeklinde tanımlanmıştır.

Gelir Vergisi Kanunu çerçevesinde vergilendirilen gelir aşağıdaki gelir unsurlarından oluşmaktadır.

1- Ticari kazançlar
2- Zirai kazançlar
3- Ücretler
4- Serbest meslek kazançları
5- Gayrimenkul sermaye iratları
6- Menkul sermaye iratları
7- Diğer kazanç ve iratlar
 
Belirlenmiş tutarlar aşılırsa ne olur?

– 2018 yılı içerisinde tahsil etmiş olduğu toplam mesken kira geliri 4.400 TL üzeri olanlar, beyanname vermek zorundadır.

– 2018 yılı içerisinde tahsil etmiş olduğu toplam işyeri kira geliri 34.000 TL üzeri olanlar,beyanname vermek zorundadır.

– Mesken kira gelirinin 4.400 TL istisna düşüldükten sonraki kalan tutar ile işyeri kira gelirlerinin toplamı 2018 yılı için 34.000 TL'yi aşması halinde, mesken ve işyeri için beyanname verilmesi gerekmektedir.

– Birden fazla işverenden tevkifata tabi ücret elde ediyorsanız; istediğiniz bir ücreti seçerek hariç tutup diğer tevkifata tabi ücretlerinizin toplamı 34.000 TL beyan sınırını aşıyorsa, hariç tutulan ücret de dahil olmak üzere ücret gelirlerinizin tamamı için beyanname vermeniz gerekmektedir.

Diğer tevkifata tabi ücretlerinizin toplamı 34.000 TL beyan sınırını aşmaması halinde, bu ücret gelirleriniz için beyanname vermenize gerek yoktur.

– Tek işverenden tevkifatsız ücret elde ediyorsanız, tutarı ne olursa olsun bu ücret geliriniz için beyanname vermeniz gerekmektedir.

– 1.800 TL'lik tutarı aşması halinde, beyan edilecek menkul sermaye iratları;
 
1 – Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri

2 – Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller (01.01.2006 tarihinden önce ihraç/iktisap edilenler)

3 – İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar

4 – Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri

5 – Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları (faiz, repo, kâr payı vb.)

6 – Her çeşit alacak faizleri

– 34.000 TL'lik tutarı aşması halinde, beyan edilecek menkul sermaye iratları;

1 – 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan her çeşit tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresi'nce çıkarılan menkul kıymetlerden elde edilen gelirler.

2 – Tam mükellef kurumlar tarafından yurtdışında ihraç edilen tahviller ile tam mükellef varlık kiralama şirketleri tarafından yurtdışında ihraç edilen kira sertifikalarından sağlanan gelirler.

3 – Tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları.

– 2018 yılı değer artış kazancı 12.000 TL' yi aşanlar, beyanname vermek zorundadır.

– 2018 yılı arızi kazançları 27.000 TL'yi aşanlar, beyanname vermek zorundadır.

1- Bursa SMMMO Başkan Yardımcısı Ömer İşçi Kürsüye Gelerek Oda Üyelerini ve Konukları Selamladıktan Sonra; Divan Başkanlığına Oy Birliği İle Prof. Dr. Halis Ertürk Seçilerek Katip Üye ve Diğer Üyeler Divanda ki Yerlerini Aldılar.
01 Ocak 2019 – 30 Haziran 2019 Tarihleri Arasında Yurt İçi ve Yurt Dışı Gelir Vergisinden İstisna Harcırah Tutarları
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunca (KGK) faizsiz finans muhasebe standartlarına ilişkin kurul kararları yayımlandı.
Türkiye'mizin doğum günü olan:19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı'mızın 100'üncü yılı kutlu olsun!
Noyan Doğan’ın moderatörlüğündeki ; Oda Başkanı Vehbi Karabıyık 20 Mayıs Pazartesi Günü Habertürk Televizyonunda canlı yayında olacak.
Bugün Yönetim Kurulunun Yapmış Olduğu Toplantı Sonunda; İstanbul YMM Odası Yönetim, ...
Milyonlarca emeklinin yanı sıra aileleriyle beraber 200 bine yakın iş göremezlik geliri alan vatandaşa da bayram ikramiyesi verilecek.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi tarafından öğrencilerin kullandığı mavi kart öğrenci aylık abonman ücreti 85 liradan 40 liraya düşürülmüştü.
Son yazımda defter ve belgelerin vergi incelemesine yetkili elemanlara ibraz edilememesi halinde doğrudan KDV indirimi reddiyatı yapılması durumunda
Çalıştığı fabrikada, kendisiyle aynı işi yapan işçilerin daha çok maaş aldığını belirten işçi, işverenin 'eşitlik' ilkesine uymadığını öne sürüp noter kanalıyla istifa etti.
Genel kurulda verilen taahhütlerin yakın takipçisi olacağız.
Vergi, devletin ülkesi üzerindeki egemenlik hakkına dayanarak, kamu giderlerini karşılamak üzere, karşılıksız ve zorla aldığı ekonomik değerdir.
Son 3 yılda odamızın ne yaptığı hakkında bilgisi olan aramızda sadece oda yöneticileri var, bizler yokuz.
2018 Yılı Aktif Toplamı 3,449,600 TL veya Net Satışlar Toplamı 6,898,900 TL’nin aşan üretim ve hizmet işletmeleri,
“Siyaset tek kişilik bir oyun değildir.” Derler; uzun soluklu ve ekip işidir. Siyasete küskünlük, kırgınlık olmaz Mücadele ettiğin zemin ve şartlar gözden geçirilir ancak ....